Category Archives: ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ

Πλάτων: πώς παράγεται ο φαύλος πολιτικός;

Ι. Είναι κοινός τόπος πως η φιλοσοφική έγνοια της πολιτικής σκέψης του Πλάτωνα δεν παύει να περιστρέφεται γύρω από τον αληθινό φιλόσοφο, τον οποίο διαχωρίζει ρητά από τους κίβδηλους περιφερόμενους «φιλοσόφους» –ίδιους και όμοιους με κάποιους πλανόδιους αμπελοφιλοσόφους κομματικών, διακομματικών, συντεχνιακών παρασυναγωγών του σήμερα– και συναφώς από τον φαύλο πολιτικό. Γιατί … Συνέχεια

Posted in ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ, Φιλοσοφία/ Επιστήμη

Αριστοτέλης: πώς να σκεπτόμαστε την ἐντελέχεια;

Ι. Θα μιλήσουμε για την εντελέχεια στον Αριστοτέλη, μια από τις πιο δύσκολεςαλλά και ουσιαστικές έννοιες για την κατανόηση της αριστοτελικής φιλοσοφίας. Η εν λόγω έννοια συμπλέκεται πραγματικά με το σύνολο σχεδόν της αριστοτελικής φιλοσοφίας και αποτελεί έναν όρο με πολύτροπες σημάνσεις και υποσημάνσεις. Κάθε επομένως προσέγγισή της … Συνέχεια

Posted in ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ, Φιλοσοφία/ Επιστήμη

Ο Αριστοτέλης και η αξία της ηθικής φιλοσοφίας

Αφού εξηγήθηκαν επακριβώς όλες οι διανοητικές αρετές (φρόνηση, σύνεση, γνώμη), που καθορίζουν την κατάκτηση της ηθικής αρετής (κι όχι τη γνώση των επιστημών), ο Αριστοτέλης αναρωτιέται: «Σε τι χρησιμεύουν οι διανοητικές αυτές αρετές;» (1143b 12, 19-20). Ξεκινώντας τη διερεύνηση διατυπώνει … Συνέχεια

Posted in ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ, Φιλοσοφία/ Επιστήμη

Ο Αριστοτέλης το λογικό μέρος της ψυχής και το αδιάσπαστο της επιθυμίας με τη σκέψη

Ξεκινώντας το Ζ΄ βιβλίο από τα «Ηθικά Νικομάχεια» ο Αριστοτέλης εξηγεί ότι πρέπει να αποσαφηνιστεί περαιτέρω τόσο το ζήτημα της μεσότητας, όσο και η σημασία της τελεολογίας, καθώς κρίνει ότι οι δύο αυτές θεμελιώδεις έννοιες για τη φιλοσοφική του σκέψη … Συνέχεια

Posted in ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ, Φιλοσοφία/ Επιστήμη

Ο Θουκυδίδης, ο Διόδοτος και ο ανθρωπισμός μέσα στον πολιτικό λόγο

Οι γνώσεις μας για το Διόδοτο είναι σχεδόν μηδαμινές. Ο Γεωργοπαπαδάκος παραθέτει σε υποσημείωση: «Δεν ξέρουμε τίποτε περισσότερο για το συνετό αυτόν άντρα». Το σίγουρο είναι ότι παίρνει το λόγο όταν συγκεντρώνεται η εκκλησία του Δήμου για να συζητήσει την … Συνέχεια

Posted in Αρχαία Ιστορία, ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ

Ο Θουκυδίδης και η κατάρρευση του ολιγαρχικού πραξικοπήματος στην Αθήνα

Μετά το πραξικόπημα των ολιγαρχικών στην Αθήνα και την τελική προσχώρηση του Αλκιβιάδη στους δημοκρατικούς της Σάμου δημιουργήθηκε διπλωματική δράση χωρίς προηγούμενο. Οι Πελοποννήσιοι που ήταν στη Μίλητο, όταν έμαθαν ότι ο Αλκιβιάδης είχε πλέον επίσημα επιστρέψει στους Αθηναίους, έγιναν … Συνέχεια

Posted in Αρχαία Ιστορία, ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ

Ο Θουκυδίδης, η αποστασία της Λέσβου και η έννοια του προτεκτοράτου

Μετά το πέρας του χειμώνα που ολοκλήρωσε την τρίτη χρονιά του πελοποννησιακού πολέμου, «την εποχή που το στάρι ωρίμαζε», οι Λακεδαιμόνιοι, μαζί με τους συμμάχους τους, εκστρατεύσανε στην Αττική «κι άρχισαν να καταστρέφουν την ύπαιθρο»: «Αμέσως ύστερα από την εισβολή … Συνέχεια

Posted in Αρχαία Ιστορία, ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ

Θουκυδίδης: Περικλέους Ἐπιτάφιος Λόγος

Ο Περικλέους Επιτάφιος ή Επιτάφιος του Περικλή είναι το απόσπασμα από το έργο «Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου» του αρχαίου Αθηναίου ιστορικού Θουκυδίδη στο οποίο παρατίθεται ο λόγος που ο Περικλής εκφώνησε το 430 π.Χ. για τους πρώτους νεκρούς του Πελοποννησιακού πολέμου. «Ἀνδρῶν γὰρ ἐπιφανῶν πᾶσα γῆ τάφος, καὶ οὐ στηλῶν μόνον ἐν τῇ … Συνέχεια

Posted in Αρχαία Γραμματεία/ Γλώσσα, ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ

Ο αυτοκράτορας Ιουλιανός

Μπήκε στην Πρωτεύουσα ο Ιουλιανός με τον Πλάτωνα και με τον Αριστοτέλη στην αμασκάλη. Μαθόντας από τον έναν πως έπρεπε ο αληθινός Βασιλέας να είναι θεϊκώτερος από κοινούς ανθρώπους, κι από τον άλλον πως φυσικιά του είναι και κάποια αγριωσύνη, … Συνέχεια

Posted in Αρχαία Ιστορία, ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ

Ο Επίκουρος και ο χρόνος

Όποιος ασχολείται με την επικούρεια φιλοσοφία χρειάζεται να έχει από πριν ξεκάθαρα στο μυαλό του όσα έχουν σχέση με τον χρόνο (δεῖ προσκατανοῆσαι σφοδρῶς)· γιατί η έννοια του χρόνου διαφέρει από τις έννοιες που ανάγονται στις προλήψεις· ο Επίκουρος εξετάζει τον … Συνέχεια

Posted in ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ, Φιλοσοφία/ Επιστήμη

Ο Αριστοτέλης, το ζήτημα της απολύτου ακρατούς συμπεριφοράς και το θηριώδες

Ο Αριστοτέλης προχωρώντας το έβδομο βιβλίο από τα «Ηθικά Νικομάχεια» θέτει το ζήτημα που θα τον απασχολήσει ευθέως: «Στη συνέχεια ο λόγος μας πρέπει να αναφερθεί στο θέμα: “Μπορεί κανείς να είναι απόλυτα και καθαρά ακρατής ή μήπως δε γίνεται … Συνέχεια

Posted in ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ, Φιλοσοφία/ Επιστήμη

Ο Επίκουρος για τις αισθήσεις και τα κριτήρια της αλήθειας

Ο ιστοριογράφος Διογένης Λαέρτιος (3ος αιώνας μ.Χ.)[1] παραθέτει τρεις επιστολές του Επίκουρου, στις οποίες περιέχονται με συντομία οι βασικές θέσεις και ολόκληρη η φιλοσοφία του (ἐν αἷς πᾶσαν τὴν ἑαυτοῦ φιλοσοφίαν)· επιπλέον διασώζει τις «Κύριες Δόξες» και μια επιλογή με τις σημαντικότερες … Συνέχεια

Posted in ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ, Φιλοσοφία/ Επιστήμη

Οι εκστρατείες του Μεγάλου Αλεξάνδρου που δεν έγιναν ποτέ

Ο Μέγας Αλέξανδρος υπήρξε αναμφισβήτητα ένας πάρα πολύ φιλόδοξος ηγέτης. Το μυαλό του δεν έπαψε ποτέ να επεξεργάζεται σχέδια για εξερευνήσεις και κατακτήσεις νέων εδαφών. Όταν το 323 π.Χ πέθανε σε ηλικία 33 ετών, βρισκόταν στην Βαβυλώνα, όπου αναπαυόταν μετά … Συνέχεια

Posted in ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ, Πολεμική Ιστορία

Η μάχη στα Κούναξα 401 π.Χ. : Η επική ελληνική νίκη – Η κάθοδος των Μυρίων

ΣΗΜ:Η Κύρου Ανάβασις είναι ένα πολύ σημαντικό ιστορικό σύγγραμμα του Έλληνα ιστορικού, στρατιωτικού, και φιλοσόφου Ξενοφώντα που περιγράφει τη συμμετοχή σώματος 13.000 Ελλήνων μισθοφόρων αναμεσα στους οποίους 700 Σπαρτιάτες (των Μυρίων), από την στιγμή που εντάχθηκαν στον στρατό του Κύρου … Συνέχεια

Posted in ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ, Πολεμική Ιστορία

Τι τρώγαν οι αρχαίοι;

Τι τρώγαν οι Αρχαίοι; Εξαρτάται. Σε ποια εποχή, σε ποια πόλη, σε ποια κοινωνική τάξη και από ποιον συγγραφέα έχουμε τις πληροφορίες. Ο σίτος ήταν από τις κυριότερες τροφές. Όταν σπάνιζε το ψωμί ήταν διατιμημένο και μάλιστα η πολιτεία το … Συνέχεια

Posted in Αρχαία Ιστορία, ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ

H Επικούρεια φιλία

[…] Σε γενικές γραμμές θα μπορούσαμε να πούμε πως όλες οι φιλοσοφικές σχολές του αρχαίου κόσμου εμφανίζονται σαν ομάδες φίλων. Παρ’ όλα αυτά, ορισμένα χαρακτηριστικά διακρίνουν τους Επικούρειους «φίλους» από τους προγενέστερούς τους στην Αθήνα ή στην Ιταλία· κι είναι αυτά ακριβώς τα χαρακτηριστικά που αποκαλύπτουν … Συνέχεια

Posted in ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ, Φιλοσοφία/ Επιστήμη

Ο Επικούρειος Άνθρωπος

Ποιος είναι ο Επικούρειος Άνθρωπος; Φυγόπονος, πνευματικά ρηχός, άθεος, διεφθαρμένος ηδονοθήρας, απόμακρος και αντικοινωνικός, εγωπαθής και αδιάφορος για τους άλλους, δειλός και μόνιμα κρυπτόμενος, οπαδός μιας ανήθικης παρωδίας της Ελληνικής Φιλοσοφίας, αυτή είναι σε γενικές γραμμές η αντίληψη που καλώς ή … Συνέχεια

Posted in ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ, Φιλοσοφία/ Επιστήμη

O Επίκουρος κι η εξέλιξη της ανθρώπινης κοινωνίας

Ο Επίκουρος, στην Επιστολή προς τον Ηρόδοτο, αναφέρει τις τρεις κύριες αιτίες όπου βασίστηκε η ανθρωπότητα για να προοδεύσει δημιουργώντας τον ανθρώπινο πολιτισμό. Οι κοινωνίες δεν προέκυψαν εκ του μηδενός, ούτε είναι δημιουργήματα κάποιων θεών, αλλά προήλθαν μέσα από μια φυσική εξελεγκτική διαδικασία. … Συνέχεια

Posted in ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ, Φιλοσοφία/ Επιστήμη

Ηράκλειτος, ο φιλόσοφος του αιώνιου γίγνεσθαι

«Δεν μπορείς να μπεις στο ίδιο ποτάμι για δεύτερη φορά», έλεγε ο Ηράκλειτος αποκαλύπτοντας το αρχιμήδειο σημείο της σκέψης του: τη ροή των πάντων και τη συνεχή αλλαγή. Σκοτεινός και μυστηριώδης, ο τελευταίος και κορυφαίος προσωκρατικός αγωνίστηκε με πάθος και … Συνέχεια

Posted in ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ, Φιλοσοφία/ Επιστήμη

Τα άτομα και το κενό. Από τον Ηρόδοτο στον Πτολεμαίο

Γύρω στο 454 π.Χ., ο Έλληνας ιστορικός Ηρόδοτος (περ. 485- 425 π.Χ.) επισκέφθηκε την Αίγυπτο. Όπως όλοι μας, έμεινε άναυδος από τις πυραμίδες, και από τα γιγαντιαία αγάλματα -ύψους 20 μέτρων- στις Θήβες, λίγο πιο πέρα στον Νείλο. Δεν μπορούσε να πιστέψει … Συνέχεια

Posted in ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ, Φιλοσοφία/ Επιστήμη

Τζέιμς Ντέιβιντσον – Το αντίτιμο της εταίρας κι η ανταλλαγή δώρων στην Αρχαία Ελλάδα

Αν και ο κόσμος της Αφροδίτης μοιάζει κάπως σκοτεινός και μυστηριώδης, μέσα στο σκοτάδι αυτό μπορούμε να διακρίνουμε κάποια επαναλαμβανόμενα θέματα. Ένα από τα πιο σημαντικά εξ αυτών είναι η απόπειρα να χαράξουμε μια σαφή διάκριση ανάμεσα σε δύο είδη … Συνέχεια

Posted in Αρχαία Ιστορία, ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ

Τα όπλα των Μακεδόνων

Για το αρχαίο Μακεδονικό βασίλειο και την Μακεδονική κοινωνία ο πόλεμος αποτελεί τόσο κυρίαρχο στοιχείο, ώστε η πολιτική και κοινωνική οργάνωση του κράτους έχουν βάση στρατιωτική. Χαρακτηριστικό είναι ότι ο βασιλιάς είναι και αρχιστράτηγος, εκλεγόμενος δια βοής από τη συνέλευση … Συνέχεια

Posted in ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ, Πολεμική Ιστορία

Φάλαρις … ο τύραννος του Ακράγαντα

Όπως μας παραδίδει ο Διόδωρος ο Σικελιώτης στην Ιστορική Βιβλιοθήκη του, ο Φάλαρις έκαψε μέχρι θανάτου τον Περίλαο, ξακουστό χαλκουργό της Αθήνας, μέσα στον χάλκινο ταύρο.

Posted in Αρχαία Ιστορία, ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ

Οι Ψυχοπομποί

Ο ψυχοπομπός ήταν θεός, πνεύμα ή δαίμονας με αποστολή να οδηγεί τα πνεύματα των νεκρών στον Κάτω Κόσμο. Η ιστορική μελέτη των μυθολογιών, αναδεικνύει μια σειρά από κοινά στοιχεία, συμπεριλαμβανομένης της πεποίθησης ότι η ψυχή χρειάζεται καθοδήγηση προς την μετά … Συνέχεια

Posted in ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ, Μυθολογία

Γαληνός (129/131-199/201 μ.Χ.)

Ο Γαληνός ήταν Έλληνας ιατρός ο οποίος γεννήθηκε στην Πέργαμο, όπου αρχικά σπούδασε ιατρική. Τα ακριβή έτη γέννησης και θανάτου του δεν είναι επαρκώς γνωστά. Κατά μια Αραβική παράδοση πέθανε το 216 μ.Χ.

Posted in ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ, Φιλοσοφία/ Επιστήμη