Η Ίδρυση πλατωνικής Ακαδημίας στη Φλωρεντία από τους Μεδίκους και ο Νεοπλατωνισμός στην Αναγέννηση

Την πλατωνική Ακαδημία της Φλωρεντίας ίδρυσαν οι εύποροι Μέδικοι τον 15ο αιώνα με διευθυντή τον Μαρσίλιο Φιτσίνο. Η Ακαδημία αυτή δεν ήταν κανονική σχολή αλλά πιθανόν ένας κύκλος διανοουμένων που μελετούσαν, μεταξύ άλλων, και την πλατωνική φιλοσοφία.

Σύμφωνα με την παράδοση, ο φιλόσοφος Πλήθων βρέθηκε στη Φλωρεντία για να συμμετάσχει στη σύνοδο στις πόλεις Φεράρα και Φλωρεντία με σκοπό την ένωση της ορθόδοξης με την καθολική Εκκλησία. Οι διαλέξεις που έδωσε εκεί επηρέασαν τον Κόζιμο Μέδικο (Cosimo de Medici) που μετά από χρόνια ίδρυσε την πλατωνική Ακαδημία με διευθυντή τον νεαρό Φιτσίνο(Ficino) τον οποίο είχε αναλάβει να μορφώσει. Στην Ακαδημία αυτή φοίτησαν όλοι οι σπουδαίοι διανοούμενοι της Φλωρεντίας του 15ου αιώνα. Ωστόσο, δεν επιβεβαιώνεται με σιγουριά τίποτα από τα παραπάνω για τη σχέση του Κόζιμου με τον Πλήθωνα και τον Φιτσίνο. Γνωρίζουμε ότι ο Κόζιμο ήταν συλλέκτης χειρογράφων με αρχαιοελληνικά κείμενα. Πιθανόν απέκτησε από τον Πλήθωνα χειρόγραφα με όλα τα έργα του Πλάτωνα. Ίδρυσε την Ακαδημία σε μια πολυτελή κατοικία που είχε δοθεί στον Φιτσίνο ως αμοιβή για τη μετάφραση στα λατινικά των Ερμητικών κειμένων.

Έτσι, λοιπόν, η πλατωνική Ακαδημία της Φλωρεντίας ήταν ένας κύκλος διανοουμένων το β΄ μισό του 15ου αιώνα γύρω από τον Φιτσίνο. Οι διαλέξεις ήταν ελεύθερες. Μελετούσαν πλατωνική φιλοσοφία αλλά και γενικά φιλοσοφία, ρητορική, λογοτεχνία, αστρολογία, θεολογία. Στόχος τους ήταν να προβάλλουν τον πλατωνικό τρόπο μόρφωσης του ανθρώπου, πιο ελεύθερο από τον αυστηρό αριστοτελισμό που κυριαρχούσε εκείνη την εποχή.

ΠΗΓΗ: http://n1.xtek.gr/

 


Η οικογένεια των Μεδίκων και η ίδρυση της Νεοπλατωνικής Ακαδημίας

Στο τρίτο μέρος του αφιερώματός μας στην ανάπτυξη και την επίδραση του Νεοπλατωνικού κινήματος στην Ιταλία της Αναγέννησης, θα αναφερθούμε συνοπτικά στην ίδρυση της Νεοπλατωνικής Ακαδημίας του Μαρτσίλιο Φιτσίνο υπό την εποπτεία της ισχυρότερης οικογενείας της Φλωρεντίας , των Μεδίκων, προτού περάσουμε στην παρουσίαση , σε επόμενα άρθρα των αισθητικών αρχών α) του Νεοπλατωνισμού όπως επαναδιατυπώθηκε από τον Φιτσίνο και β)του Νεοπλατωνισμού που εισήγαγε τον 3ο αι . μ.Χ ο Πλωτίνος. Ας εξετάσουμε όμως στην παρούσα φάση το ιστορικό πλαίσιο, τη δυναμική και τη συμβολή της οικογένειας των Μεδίκων στην πολιτική ζωή και στην καλλιτεχνική δημιουργία.

Ο Τζοβάννι ντι Μπίτσι ντέι Μέντιτσι(1360-1429)

Ιδρυτής του οίκου των Μεδίκων υπήρξε ο Τζοβάννι ντι Μπίτσι ντέι Μέντιτσι(1360-1429),πατέρας του Κόζιμο, ο οποίος κατόρθωσε να γιγαντώσει τη μεσαίου μεγέθους κληρονομιά του πατέρα του, με αποτέλεσμα το 1427, οπότε συντάχθηκαν τα πρώτα φορολογικά κατάστιχα, (catasto), η περιουσία του ανερχόταν σε 180.000 φιορίνια, καθιστώντας τον μαζί με τον Πάλλα Στρότσι (1373-1462), τον πλουσιότερο κάτοικο της Φλωρεντίας.    Ορόσημο στην οικονομική ισχυροποίηση του οίκου, αποτέλεσε ο ρόλος του Τζοβάννι ως τραπεζίτη του παππικού κράτους . Ο γιος του, Κόζιμο, ο επονομαζόμενος Πρεσβύτερος, καλλιέργησε με μεθοδικότητα την αναρρίχησή του στα πολιτικά δρώμενα, δημιούργησε ένα ισχυρό σύστημα πελατειακών σχέσεων και αποπροσανατολίζοντας εντέχνως τους αντιπάλους του, από τις βλέψεις του για πολιτική εξουσία, εδραίωσε ένα άρτια οργανωμένο δίκτυο τραπεζικών και εμπορικών ιδρυμάτων σε ολόκληρο τον ευρωπαϊκό χώρο, προσθέτοντας σε αυτόν τον επιχειρηματικό κολοσσό, πενήντα εμπορικούς οίκους σε καίρια σημεία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας . Η άνοδός του στην εξουσία, στην ουσία δεν επέφερε κάποια επαναστατική μεταβολή, αν και παρουσιάστηκε ως επικράτηση του λαϊκού κόμματος και των κατώτερων κοινωνικών στρωμάτων. Επιπροσθέτως, τυπικά το δημοκρατικό πολίτευμα της Φλωρεντίας δεν καταλύθηκε, ούτε καταργήθηκαν τα επίσημα θεσμικά όργανα διακυβέρνησης. Ο Κόζιμο με τις επιδέξιες πολιτικές του ενέργειες, οι οποίες μετά θάνατον του απέδωσαν τον τίτλο του pater patriae, κατόρθωσε να συγκροτήσει και να εδραιώσει μία ισχυρή πεφωτισμένη δεσποτεία που διατηρήθηκε έως το 1490 , οπότε σημειώνεται ο θάνατος του Λαυρεντίου του Μεγαλοπρεπούς και η επιβολή του θεοκρατικού καθεστώτος του Σαβοναρόλα. Η εισβολή των γαλλικών δυνάμεων στη Νάπολη και η συντριβή των ολιγάριθμων μισθοφορικών στρατευμάτων των ιταλικών κρατιδίων, εξελήφθη από το Σαβοναρόλα ως σημείο της θείας δίκης για τον έκλυτο βίο των Ιταλών. Οι εδαφικές διεκδικήσεις της Γαλλίας και της Ισπανίας στην ιταλική χερσόνησο συνεχίστηκαν μέχρι τα μέσα του 16ου αιώνα, επιφέροντας καίριο πλήγμα στην οικονομία και την πολιτική ισχύ του μορφώματος της Φλωρεντίας .

Το παλάτι των Μεδίκων

 

Ένας από τους παράγοντες που, σε συνάρτηση με ποικίλες πολιτικές πρακτικές, συνέβαλαν στην εγκαθίδρυση της εξουσίας των Μεδίκων στη Φλωρεντία, αποτέλεσε η καταλυτική συμβολή της οικογένειας στην πολιτισμική άνθηση της πόλεως. Ο Κόζιμο ο Πρεσβύτερος, πλαισιωνόταν από ένα σημαντικό κύκλο λογίων, ενώ κατέχει την ιδιαίτερη δόξα ότι διέκρινε στην πλατωνική φιλοσοφία τον κάλλιστο ανθό της αρχαίας σκέψης, εμφυτεύοντας στο περιβάλλον του αυτή τη γνώση αναδεικνύοντας μία νέα και υψηλότερη Αναγέννηση του αρχαίου κόσμου μέσα στους κόλπους του Ουμανισμού .Εκ παραλλήλου, η συγκρότηση της περίφημης βιβλιοθήκης του Αγίου Μάρκου, αποτέλεσε εν πολλοίς απότοκο της πολιτιστικής δραστηριότητας του Κόζιμο. Ο Niccolò Niccoli, μέλος του φιλικού του περιβάλλοντος της οικογένειας διέθεσε το σύνολο της περιουσίας του στην απόκτηση και συλλογή βιβλίων. Η προσπάθειά του ενισχύθηκε από τους Μεδίκους, οι οποίοι όταν τα οικονομικά αποθέματα του Niccoli εξαντλήθηκαν, χρηματοδότησαν το έργο του από τα ταμειακά τους διαθέσιμα. Μετά το θάνατό του, με τη μεσολάβηση του Κόζιμο, η συλλογή του, αξίας 6000 φιορινίων περιήλθε στην ιερά μονή του Αγίου Μάρκου, με την προϋπόθεση να είναι προσβάσιμη στο ευρύ κοινό .
Το 1439 διεξήχθη η Σύνοδος της Φερράρας- Φλωρεντίας, η ύστατη προσπάθεια ένωσης της καθολικής και της ορθόδοξης Εκκλησίας λίγο πριν από την πτώση της Κωνσταντινούπολης από τους Οθωμανούς. Η 6η Ιουλίου του ίδιου έτους, ημέρα που κηρύχθηκε η Ένωση των δύο Εκκλησιών, θεωρήθηκε από τον νεοπλατωνικό φιλόσοφο Μαρσίλιο Φιτσίνο συμβολικό ορόσημο της ίδρυσης της Πλατωνικής Ακαδημίας της Φλωρεντίας, την υλοποίηση της οποίας οραματίστηκε ο Κόζιμο, μετά το άκουσμα της διδασκαλίας του Γεωργίου Γεμιστού Πλήθωνος, ενός από τους εκπροσώπους του Πατριαρχείου στις διαπραγματεύσεις, που μυσταγωγούσε τον πλατωνισμό σαν άλλος Πλάτωνας . Η πραγματική αφετηρία της ίδρυσης της άτυπης Πλατωνικής Ακαδημίας τοποθετείται περί τα 1459, οπότε ο Κόζιμο επιφόρτισε τον Μαρσίλιο Φιτσίνο, γιο του προσωπικού του ιατρού, με τη μετάφραση των φιλοσοφικών στοχασμών του Πλάτωνα στη λατινική γλώσσα. Για την εκπλήρωση αυτού του σκοπού, του διέθεσε την αναστηλωμένη από τον αρχιτέκτονα Μικελότσο έπαυλη της οικογένειας στο Καρέτζι. Ο Φιτσίνο αφοσιώθηκε σε αυτό το εγχείρημα και το διεκπεραίωσε μέχρι το θάνατό του . Το έργο του Institutiones Platonicae (Πλατωνικοί Θεσμοί), συνιστά μία σύνοψη των θεμελιωδών δομών της πλατωνικής σκέψης, ενώ σε χρονικό ορίζοντα δεκατεσσάρων ετών απέδωσε στη λατινική γλώσσα το σύνολο των διαλόγων. Το 1474,όντας ηγούμενος ξεκίνησε τη συγγραφή του έργου του De vera religione(Περί της αληθούς θρησκείας), ενώ δέκα χρόνια αργότερα εκδόθηκε η Πλατωνική Θεολογία. Στις λεκτικές αντιπαραθέσεις του με τους παδοβανούς αβερροϊστές αντλούσε την επιχειρηματολογία του κυρίως από την αρχαία ελληνική φιλοσοφία και λιγότερο από το αξιακό σύστημα του χριστιανισμού. Από το Συμπόσιο του Πλάτωνα, αντλούσε ηθικά διδάγματα, τα οποία προσπαθούσε να μεταλαμπαδεύσει στους ανθρώπους, προτρέποντάς τους να αποτινάξουν το ζυγό των υλικών δεσμεύσεων και να ανυψωθούν στη σφαίρα των ιδεών και του Αγαθού . Οι πνευματικοί προβληματισμοί που του δημιουργήθηκαν κατά τις θεολογικές αυτές συζητήσεις εστιάζονταν στο πρόβλημα της αθανασίας της ψυχής .
Η Πλατωνική «Ακαδημία» έφτασε στο απόγειό της μετά την άνοδο του Λαυρεντίου (1469) και κυρίως μετά την αποχώρηση από το «Στούντιο» του Ιωάννη Αργυρόπουλου, μία επιβλητική πνευματική μορφή, που επικεντρωνόταν στο φιλοσοφικό στοχασμό του Αριστοτέλη . Στην πραγματικότητα το ενδιαίτημα του Φιτσίνο δε συνιστούσε κάποιου είδους ιδρύματος με εκπαιδευτικό χαρακτήρα, αλλά περισσότερο ένα χώρο συνάθροισης, επιφανών και λογίων πολιτών των ιεραρχικά ανώτερων κοινωνικών στρωμάτων, μυημένων στην πλατωνική λατρεία. Η συγκρότηση του πλατωνικού θρησκευτικού ρεύματος καθώς και η δόμηση του μυσταγωγικού τελετουργικού τυπικού , ανάγεται στους αλεξανδρινούς νεοπλατωνικούς κύκλους. Άλλωστε η νεοπλατωνική κίνηση της Αναγέννησης αποτέλεσε ένα αμάλγαμα των ιδεαλιστικών διατυπώσεων του φιλοσόφου, του χριστιανικού δόγματος και ανατολικών θρησκευτικών δοξασιών, που αποδίδονται στις διδαχές του Ερμή του Τρισμέγιστου και του Ζωροάστρη. Οι νεοπλατωνικοί, στο σημείο αυτό ακολουθούν την παράδοση του Πλήθωνα, οι ρίζες της οποίας εντοπίζονται στο φιλοσοφικό κόσμο του Ζωροάστρη.
Ο Λαυρέντιος ο Μεγαλοπρεπής, που διαδέχθηκε τον πατέρα του Πιέρο στην ανάληψη του ηγετικού ρόλου του στον φλωρεντινό πολιτικό βίο, εμφορείτο από τα ιδεώδη της ουμανιστικής παιδείας και αναδείχθηκε σε μαικήνα των εικαστικών τεχνών. Με τους πόρους της οικογένειάς του, χρηματοδότησε την πραγματοποίηση νέων αρχιτεκτονικών σχεδίων, ενώ συγκέντρωσε μία συλλογή από σπάνιους πολύτιμους λίθους . Δεσποτική ηγεμονική φυσιογνωμία, διασφάλισε την παραμονή του στην εξουσία με τη συμμετοχή του στα θεμελιώδη διοικητικά όργανα, με συνέπεια τη βαθμιαία μεταβολή του πολιτειακού καθεστώτος της Φλωρεντίας σε μία μορφή προσωποπαγούς τυραννίδας . Το κλίμα της γενικότερης δυσφορίας εκμεταλλεύτηκε η αντίπαλη οικογένεια των Πάτσι , μέλη της οποίας παρακινημένα από τον Πάπα Σίξτο Δ’ επιτέθηκαν την ώρα της θείας λειτουργίας του Πάσχα του 1978, στο Λαυρέντιο και τον αδελφό του Τζουλιάνο, που δολοφονήθηκε με 27 μαχαιριές. Η «συνωμοσία των Πάτσι», όπως η επίθεση κατεγράφη στην ιστορία, κατεστάλη, ενώ οι υποστηρικτές του οίκου των Μεδίκων διαδήλωναν στους δρόμους της πόλης. Οι ιθύνοντες της πολιτικής αυτής κίνησης στην πλειοψηφία τους εκτελέστηκαν ή οδηγήθηκαν στην εξορία. Σε αυτή την περίπτωση οι καλλιτέχνες που απολάμβαναν της προστασίας του Λαυρεντίου κλήθηκαν να συμβάλουν στον παραδειγματισμό των υπόλοιπων κατοίκων αποσοβώντας τον κίνδυνο ενδεχόμενων μελλοντικών εξεγέρσεων. Καλλιτέχνες υψηλού βεληνεκούς, όπως ο Σάντρο Μποτιτσέλλι, αποτυπώνουν στις καλλιτεχνικές τους δημιουργίες την αποτρόπαιη εικόνα των κρεμασμένων στασιαστών στην πρόσοψη του ανακτόρου της Γερουσίας(Palazzo della Signoria).

 

Ο Λαυρέντιος ο Μεγαλοπρεπής

Το φιλοσοφικό σύστημα που διαμόρφωσε ο Φιτσίνο αποτέλεσε συνονθύλευμα του πλατωνικού στοχασμού, αλλά και των ιδεών των φιλοσόφων που εντάχθηκαν στο ρεύμα του νεοπλατωνισμού . Η μελέτη του για τον Πλωτίνο, που περιλάμβανε μετάφραση και σχόλια του φιλοσοφικού κειμένου δημοσιεύτηκε το 1492.Η κατάκτηση της Αλήθειας για τον Φιτσίνο δύναται να επιτευχθεί με την αποδοχή των αρχών της πλατωνικής σκέψης σε μία γόνιμη διαλεκτική σχέση με φιλοσοφικά αποστάγματα της χριστιανικής διδασκαλίας. Ο χαρακτηρισμός του Πλάτωνα ως Μωυσής που μιλά ελληνικά (Numerius), εκφράζει το συγκερασμό της χριστιανικής μυθολογίας με τον ελληνορωμαϊκό κοσμοπολιτισμό. Ο μαθητής του Ιωάννης Πίκο ντέλλα Μιράντολα(1463-1494) επεδίωξε να διευρύνει ακόμη περισσότερο τους ορίζοντες που είχε ανοίξει η διδασκαλία του Φιτσίνο.

ΠΗΓΗ:

FiloxeniArt


O νεο-Πλατωνισμός του Μαρσίλιο Φιτσίνο, και η Αναγγένηση

Ο Μαρσίλιο Φιτσίνο (Marsilio Ficino 1433-99), υπήρξε  Ιταλός φιλόσοφος (νεοπλατωνιστής), του οποίου η  επίδραση, ήταν καταλυτική και σήμανε την αρχή της Αναγέννησης της Φλωρεντίας του 15ου αιώνα, και γενικότερα στη δυτική Ευρώπη. Η Αναγέννηση είναι η πρώτη εποχή που διάλεξε το παρελθόν της. Απομακρυνόμενη από το Μεσαίωνα μοιάζει, όπως εύστοχα επισημαίνει ο Πανόφσκι, με τον επαναστατημένο έφηβο που στρέφεται κατά των γονέων του, αρνείται και ξεχνά ότι τους οφείλει και γυρεύει στήριγμα στους παππούδες του.

Κατά τη διάρκεια του 15ου αιώνα (Αναγέννηση) η Φλωρεντία είχε καταστεί το κέντρο μεγάλων πολιτιστικών και φιλοσοφικών μεταρρυθμίσεων. Καθοριστικό ρόλο σε αυτό έπειξε, η επίσκεψη του Γεώργιου Πλήθων Γενιστού, ο οποίος επισκέφθηκε την πόλη Φλωρεντία, ως αντιπρόσωπος της Βυζαντινής αποστολής στο Συμβούλιο της Φλωρεντίας το 1438/39.  Τη στιγμή που το Συμβούλιο της Φλωρεντίας συζητούσε την ένωση της Ορθόδοξης και της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας εκείνη την περίοδο, η πρόταση του Πλήθωνος υπήρξε πολύ ελκυστική για πολλούς Φλωρεντινούς στοχαστές.

Ο Κόζιµο Ντε Μέντιτσι Cosimo de’ Medici ο προστάτης του Φιτσίνο, ο οποίος θεωρούσε τον Πλήθωνα ως «έναν δεύτερο Πλάτωνα» τον γνώρισε στον Ficino. Η διδασκαλία του Πλήθωνα, προκάλεσε τέτοιον ενθουσιασμό για την πλατωνική φιλοσοφία, που ο Μαρσίλιο Φιτσίνο και άλλοι φίλοι του ίδρυσαν στη Φλωρεντία την Πλατωνική Ακαδημία, ένα κέντρο πλατωνικών σπουδών. Εδώ μυήθηκαν στη φιλοσοφία τα πιο τρανταχτά ονόματα: Μποτιτσέλι, ντα Βίντσι, Μακιαβέλι, Μιχαήλ ΄Αγγελος, Ραφαήλ, Τιτσιάνο. Ο Γεώργιος Γεμιστός Πλήθων, πίστευε ότι οι αρχαίοι Θεοί των Ελλήνων ήταν αλληγορίες των Θείων δυνάμεων και ότι η βαθιά γνώση του Πλάτωνα μπορούσε να γίνει η βάση της θρησκευτικής ενότητας-ενοποίησης.

Ο Πλήθωνας  μετέφερε στον Φιτσίνο την ιδέα ότι το μονοπάτι προς τη γνώση, τη γνώση του Θείου, είχε μακρινή καταγωγή στους παγανιστικούς χρόνους. Ήταν ο πρώτος που γέννησε τη θεωρία μίας «μυστικής», «εσωτερικής» και αιώνιας παράδοσης- σοφίας,  η οποία μεταβιβάστηκε δια της μυητικής διαδοχής. Αυτή η θεωρία συνδέθηκε με την έννοια της «αιώνιας φιλοσοφίας».

Το 1471 εκδόθηκε το έργο του Φιτσίνο «ο  Ποιμάντωρ», το οποίο άσκησε τεράστια επίδραση στην σκέψη της εποχής, καθώς τα Ερμητικά κείμενα παρέμενα άγνωστα έως τότε.

Ο Φιτσίνο ήταν κυριολεκτικά άνθρωπος του πνεύµατος,  υπό την έννοια ότι το πνεύµα κυβερνούσε τον νου και ο νους το σώµα του. Παρέµενε ανεπηρέαστος και γαλήνιος τόσο σε αντίξοες συνθήκες, όσο και σε ευχάριστες περιστάσεις. Σύμφωνα με τις διδαχές των Ελλήνων φιλοσόφων, πίστευε  πως η πειθαρχία του µέτρου ήταν απαραίτητη για την πνευµατική ζωή. Σε όλη του τη ζωή είχε ελάχιστα υλικά αγαθά, τα απαραίτητα. Ακολουθώντας τον Πυθαγόρα, τηρούσε δίαιτα φυτοφαγίας, και συνιστούσε σε όλους να τρώνε φρέσκιες, αµαγείρευτες τροφές και να σηκώνονται νωρίς το πρωί, µια ώρα τουλάχιστον πριν την ανατολή του ήλιου. Πάντα έτρωγε λιτά, αλλά ήθελε να έχει εκλεκτά κρασιά.

H ζωή του ήταν υπόδειγµα πειθαρχίας, λιτότητας και εγκράτειας, χωρίς όµως να φθάνει στην στυγνή, φανατισµένη άρνηση κάθε χαράς της ζωής. Από ό,τι είναι γνωστό, δεν είχε κανένα ερωτικό πάθος, αλλά, όπως λέει ο Corsi, σαν τον Σωκράτη βρισκόταν σχεδόν µόνιµα σε έκσταση αγάπης.

Ο Φιτσίνο θεωρούσε την Πλατωνική φιλοσοφία τον πλέον σημαντικό κρίκο μιας αλυσίδας σκέψης που ξεκινούσε με τα Χαλδαϊκά Λόγια και τα Ερμητικά Συγγράμματα. Η σοφία αυτή πέρασε κατόπιν στην Ελλάδα, μέσω των Ορφικών, για να βρει το απόγειό της στη φιλοσοφία του Πλάτωνα και των Νεοπλατωνικών. Η παράδοση αυτή αποδείκνυε τον αξεδιάλυτο δεσμό φιλοσοφίας και θεολογίας , όπου η πρώτη διευκολύνει τη δεύτερη.

Αναπτύσσοντας την οντολογία του Πλωτίνου , προτείνει ένα πενταπλό σχήμα: Θεός, Αγγελικός Νους, Έλλογη Ψυχή, Ποιότητα, Ύλη. Η κεντρική θέση που εξασφαλίζει στην Ψυχή είναι κομβικής σημασίας, καθώς αυτή ελέγχει την πορεία εμπλοκής με την ύλη από τη μια και την επιστροφή στον Θεό από την άλλη, μέσω των σχέσεων συμπάθειας που διέπουν τον κόσμο.

Όσον αφορά στην αθανασία της ψυχής, ο Φιτσίνο την υπερασπίστηκε εμφατικά, ερμηνεύοντας την Πλατωνική φιλοσοφία με τρόπους φιλικούς προς τον Χριστιανισμό, αποκρούοντας για παράδειγμα τη μετενσάρκωση, την οποία απέδωσε στον Πυθαγόρα. Ο Φιτσίνο χρησιμοποίησε εκτενώς την έννοια του πνεύματος (spiritus), το οποίο επιτρέπει στην άυλη ψυχή να επιδρά στον υλικό κόσμο. Μέσω του πνεύματος προάγεται ο έρωτας, στον οποίο ο Φιτσίνο προσέδωσε τεράστια σημασία. Ο έρωτας είναι επιθυμία του ωραίου και οδηγεί τελικά στον Θεό, ως την πλήρωση της ανθρώπινης φύσης.

Αυτή την χρονική περίοδο,  παρατηρήται το φαινόμενο της επιστροφής στα διδάγματα της αρχαιότητας, το οπιίο αποκτά οικουμενικές διαστάσεις κατά την περίοδο της ιταλικής Αναγέννησης. Την περίοδο αυτή η Αρχαιότητα παύει να αποτελεί αντικείμενο άψυχης, λόγιας γνώσης ή τυφλού συλλεκτικού πάθους, όπως ήταν ως τότε για τον αριστοκρατικό και τον καλλιεργημένο κόσμο και αναδεικνύεται σε αυτοσκοπό και σε απόλυτο μέτρο. Οι  αρχαίοι  Έλληνες ξεπέρασαν τη φυσική ομορφιά, καθώς συνέλαβαν με το πνεύμα τους ένα ανώτερο αισθητικό ιδεώδες, γενικό γνώρισμα του οποίου είναι η ευγενική απλότητα και το ήρεμο μεγαλείο, φράση που έμελλε να καταστεί εμβληματική για την κλασική θεωρία της τέχνης, ενώ συνάμα ήταν πολεμική αιχμή κατά του Μπαρόκ. Μίμηση, λοιπόν, των Αρχαίων -πρωτίστως και κυρίως των Ελλήνων- σημαίνει νέα δημιουργία μέσω του πνεύματος της Αρχαιότητας.

Παρόλο που ο όρος  Αναγέννηση παραπέμπει συνήθως στις εικαστικές τέχνες, εντούτοις πρόκειται για γενικότερη πνευματική κίνηση που κύριο χαρακτηριστικό της είναι η αναβίωση των αξιών της κλασικής αρχαιότητας, οι οποίες είχαν παραμεριστεί κατά το Μεσαίωνα. Το πνεύμα των ανθρώπων απελευθερώνεται τώρα από τη μονομέρεια της θρησκευτικής μεσαιωνικής σκέψης και γίνεται πιο φιλελεύθερο, δημιουργικό και ερευνητικό.

Ο αναγεννησιακός άνθρωπος εμπνέεται από τον αρχαίο κόσμο, στόχος του όμως είναι το μέλλον. Οι επαναστατικές επινοήσεις του σε όλους τους τομείς της επιστήμης, της τέχνης και της τεχνολογίας εισάγουν πανηγυρικά την Ευρώπη στην περιπέτεια του νεότερου πολιτισμού της.

Η  αλλαγή της νοοτροπίας που χαρακτηρίζει την Αναγέννηση μαζί με την επίδραση της ανθρωπιστικής κίνησης καθόρισαν το καλλιτεχνικό ιδανικό της εποχής. Στο Μεσαίωνα η τέχνη ήταν σχεδόν αποκλειστικά θρησκευτική. Με την Αναγέννηση παραμερίστηκε ο γοτθικός ρυθμός που κυριαρχούσε στη δεύτερη μεσαιωνική περίοδο και η αρχιτεκτονική άρχισε να επηρεάζεται από τον πρωτοχριστιανικό, το ρομαντικό και το βυζαντινό ρυθμό, περισσότερο όμως από την αρχαία ελληνική παράδοση. Ολόκληρη, λοιπόν, η περίοδος της Αναγέννησης σφραγίζεται από την αρχαιολατρία και, έχοντας ως εφαλτήριο την αρχαία τέχνη και τους ανυπέρβλητους καλλιτέχνες της, οικοδομεί τη νέα εποχή στην καλλιτεχνική δημιουργία.


Κύριες Πηγές :

http://ir.lib.uth.gr/bitstream/handle/11615/3133/P0003133.pdf?sequence=1&isAllowed=y

http://www.epistemeacademy.org/rinascimento/documents/marsilio_ficino_bio.pdf

Μυσταγωγία – Μυθαγωγία

Advertisements

About Αρχαίων Τόπος

Ιστορία- Αρχαιολογία- Τέχνη- Φιλοσοφία- Επιστήμη
This entry was posted in Αρχαία Γραμματεία/ Γλώσσα, ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ, Ιστορία της Φιλοσοφίας. Bookmark the permalink.